TOP vraagt aandacht voor gebiedsbeperking

Geacht college,

Namens het Texels Ondernemers Platform (TOP) vragen wij uw aandacht voor een onderwerp
dat op ons eiland zichtbaar en voelbaar leeft: de beweging “Wij zijn de Wadden” en de
beleidsontwikkelingen die daaraan ten grondslag liggen. Wij schrijven u om onze zorgen te delen
over de effecten van deze ontwikkelingen op de duurzame (toeristische) economie, op de brede
Texelse economie en daarmee op de Texelse samenleving als geheel.

1. Wat wij op Texel zien

“Wij zijn de Wadden” is in juni 2026 als stichting van start gegaan en presenteert zich
uitdrukkelijk als een brede beweging van bewoners, ondernemers, natuurliefhebbers,
recreanten en andere Waddenliefhebbers. Het uitgangspunt is dat natuur, leefbaarheid en
toekomstbestendigheid hand in hand moeten gaan, en dat beschermen en gebruiken elkaar
kunnen versterken in plaats van uitsluiten.
Op Texel is aan vlaggen en affiches, bij bedrijven, aan woonhuizen en langs de wegen, af te lezen
dat dit geluid breed wordt gedragen – door ondernemers én inwoners. Op vrijdag 17 juli 2026
vond in de strandzaal van Paal 9 een drukbezochte informatieavond plaats, waarbij
bestuursleden van de stichting vanaf de verschillende Waddeneilanden de plannen toelichtten
zoals die door Rijkswaterstaat zijn gepresenteerd. De opkomst bevestigt wat wij in onze eigen
achterban ophalen: de zorg is reëel, breed en sectoroverstijgend.

2. Waar de zorg over gaat

De directe aanleiding zijn de nieuwe Natura 2000-beheerplannen voor het Waddengebied, met
een beoogde werking vanaf 2028. In de communicatie daarover is sprake van jaarrond gesloten
natuurgebieden en/of tijdelijke beperkingen in bepaalde zones. Ook gebieden dicht bij Texel
worden in dat verband genoemd. De stichting voert de campagne (“Vrije Vogels, Vrije Mensen”)
en verzamelt handtekeningen om het onderwerp via een burgerinitiatief in de Tweede Kamer te
agenderen. Inmiddels zou de stichting ruim 40.000 handtekeningen hebben opgehaald, zodat
het daadwerkelijk kan worden geagendeerd.

TOP constateert dat deze ontwikkeling niet op zichzelf staat. Zij loopt gelijk op met de ontwerpomgevingsvisie
van de provincie Noord-Holland, die van 15 juni tot en met 31 augustus 2026 ter
inzage ligt en waarin het beschermen en versterken van natuur en biodiversiteit, en het principe
dat water en bodem sturend zijn, tot leidende keuzes zijn verheven. Ieder van die doelstellingen
is op zichzelf verdedigbaar. Wat ons zorgen baart, is de optelsom: rijksbeleid, provinciaal beleid
en gebiedsbeheer die – ieder vanuit een eigen logica – tegelijk de gebruiksruimte op en rond ons
eiland verkleinen, zonder dat ergens zichtbaar wordt gemaakt wat dat samen betekent voor de
mensen die op Texel wonen, werken en ondernemen.
Bij die ontwerp-omgevingsvisie valt ons bovendien vooral op wat er níet in staat. Texel komt er
nauwelijks in voor, en waar het eiland wordt genoemd gaat het over landschap,
bevolkingsdichtheid en zeespiegelstijging – niet over economie. Toerisme en recreatie
verschijnen vrijwel uitsluitend als druk: als groeiende bezoekersaantallen en als toenemende 
recreatiedruk op natuurgebieden en landschap. Ook bezoekers- en verkeersstromen van en naar
het eiland worden benaderd als een op te lossen opgave, niet als randvoorwaarde voor een
functionerende eilandeconomie. Dat toerisme voor Texel – en voor de hele Kop van Noord-
Holland – een economische drager van de eerste orde is, goed voor werkgelegenheid,
voorzieningen en leefbaarheid, wordt in de visie nergens erkend. Wie een sector consequent als
probleem beschrijft, komt vanzelf uit bij beleid dat die sector begrenst in plaats van bestendigt.
Die optelsom is bovendien niet alleen een kwestie van grote plannen op afstand. Ook dicht bij
huis zien Texelaars de gebruiksruimte stap voor stap kleiner worden. Staatsbosbeheer heeft
onlangs, na bijna zestig jaar, de barbecues in De Dennen permanent verwijderd. De zorg om
natuurbrand delen wij zonder voorbehoud. Wat opvalt is de reflex: een voorziening die
generaties Texelaars en gasten met de Dennen verbond, verdwijnt niet tijdelijk maar definitief –
terwijl de aanleiding tijdelijk van aard was. Op zichzelf een klein verlies. Maar juist dit patroon –
klein, incidenteel, telkens goed verdedigbaar – voedt het gevoel dat de ruimte om het eiland te
gebruiken en te beleven ongemerkt en onomkeerbaar afneemt. Dit besluit is niet van de
gemeente, en daarin schuilt nu juist de kern van onze zorg: iedere partij handelt binnen haar
eigen bevoegdheid, maar niemand overziet de optelsom.

3. Waarom dit ondernemend Texel in de kern raakt

Texel is geen decor. De Texelse economie is een eilandeconomie waarin toerisme, horeca, retail,
verblijfsrecreatie, visserij, landbouw, bouw, techniek, logistiek en dienstverlening onlosmakelijk
met elkaar verweven zijn. Wanneer de ruimte voor gebruik van wad, strand en kust wordt
beperkt, raakt dat niet één sector, maar de hele keten:
– het onderscheidende toeristische product van Texel – wad, strand, natuurbeleving,
vaarrecreatie en het verhaal van het eiland – staat aan de basis van de bestedingen waar
vrijwel alle sectoren van leven;
– een krimpend en onzeker gebruiksperspectief tast de investeringsbereidheid aan, juist bij
de ondernemers die investeren in kwaliteit, verduurzaming en seizoensverlenging;
– minder economische dragers betekent minder werkgelegenheid, minder draagvlak voor
voorzieningen en uiteindelijk druk op de leefbaarheid van de dorpen;
– onzekerheid over toekomstig beleid werkt door in bedrijfsopvolging, financierbaarheid en
de bereidheid van jonge Texelaars om zich hier te vestigen.
Daar komt bij dat de sectoren die het Texelse landschap máken zelf onder druk staan. De visserij
is de afgelopen decennia sterk gekrompen en de Texelse agrariërs krijgen te maken met een
aanhoudende stapeling van eisen rond stikstof, water, bodem en natuur. Hun voortbestaan is
een breed ondernemersbelang: het open landschap, de schapen in de wei, de kotters in de
haven en de producten die daaruit voortkomen vormen het verhaal waarop de Texelse
gastvrijheidseconomie drijft. Wie deze bedrijven laat verdwijnen, houdt geen onaangeroerd
eiland over, maar een eiland zonder de mensen die het maken tot wat bezoekers erin zoeken.
In ons beleidsplan “het TOP-product” (2026–2030) hebben wij als koers vastgelegd dat wij ons
inzetten voor een brede, economisch gezonde en toegankelijke eilandeconomie, met een
evenwichtige balans tussen kwaliteit, leefbaarheid, duurzaamheid en betaalbaarheid. TOP is
uitdrukkelijk pleitbezorger van een duurzaam en evenwichtig toeristisch model, waarin
ondernemers, bewoners én natuur profiteren. Vanuit die positie – niet vanuit een reflex tegen
natuurbescherming – uiten wij onze zorg. Bestaanszekerheid van ondernemers en
natuurkwaliteit zijn op Texel geen tegenpolen; zij zijn op elkaar aangewezen.

4. Wat wij u vragen

Wij vragen u om de zorg die op ons eiland leeft serieus te nemen en zichtbaar te maken daar waar
de besluiten vallen. Daarbij past één accent: toerisme is de kurk waarop het grootste deel van de
Texelse economie drijft, en juist die sector wordt door de optelsom van maatregelen van Rijk,
provincie en terreinbeheerders het hardst geraakt. Direct in de bedrijven die van wad, strand en
natuur leven, en indirect in vrijwel alle andere sectoren die daarop meedraaien. Concreet
leggen wij u het volgende voor:

– Neem het Texelse sociaal-economische belang expliciet mee in uw inbreng richting het
Rijk, Rijkswaterstaat, de provincie Noord-Holland en het samenwerkingsverband van de
Waddeneilanden.

– Bepleit dat besluitvorming over gebiedsbeperkingen niet plaatsvindt zonder inzicht in de
gevolgen voor werkgelegenheid, bestaanszekerheid en leefbaarheid op Texel – naast de
ecologische onderbouwing.

– Benut de lopende terinzagelegging van de ontwerp-omgevingsvisie Noord-Holland (tot en
met 31 augustus 2026) om het eilandperspectief van Texel te markeren, in het bijzonder
de erkenning van de vrijetijdseconomie als economische drager.

– Dring aan op werkelijke participatie: eilanders, ondernemers en gebruikers vroegtijdig aan
tafel, in plaats van achteraf geïnformeerd.

– Betrek TOP als vaste gesprekspartner op dit dossier. Wij hebben via onze zeven secties
direct zicht op wat deze ontwikkelingen betekenen in de praktijk en stellen die kennis
graag beschikbaar.

5. Tot slot

TOP kiest voor de constructieve weg. Wij zoeken geen confrontatie met natuurbeleid, maar
samenhang: beleid dat de natuur beschermt én de mensen die er al generaties lang mee
samenleven een toekomst biedt. De vlaggen aan de gevels op Texel zijn wat ons betreft geen
protest tegen de natuur op de Wadden, maar een uiting van verbondenheid ermee. Wij lichten
deze brief graag persoonlijk toe.

Met vriendelijke groet,

Texels Ondernemers Platform,
Jord Kuiken
voorzitter TOP